Quạt hút công nghiệp là thiết bị gần như nhà xưởng nào cũng có, nhưng cũng là thiết bị hay bị chọn sai nhất. Cùng một chữ "quạt hút", có loại chỉ để đẩy không khí nóng ra ngoài, có loại phải kéo được bụi gỗ qua hàng chục mét ống và túi lọc, có loại phải chạy liên tục trong khói nóng hàng trăm độ khi có cháy. Chọn nhầm loại thì quạt chạy ồn, tốn điện, nhanh hỏng, còn mục tiêu ban đầu (mát hơn, sạch bụi hơn, hết mùi) thì không đạt.
Quạt hút công nghiệp vuông Nextfan lắp cho thông gió nhà xưởng
Bài viết này là phần tổng quan trong chuỗi kiến thức về quạt hút công nghiệp của Nextfan. Bạn sẽ nắm được quạt hút công nghiệp là gì, cấu tạo cơ bản, các cách phân loại phổ biến và mỗi ứng dụng (hút bụi, hút khói hành lang, hút khói bếp, hút mùi, thông gió làm mát) cần loại quạt như thế nào. Nếu bạn đã biết mình cần gì, có thể xem ngay các mẫu trong danh mục quạt hút công nghiệp của Nextfan.
1. Quạt hút công nghiệp là gì?
Quạt hút công nghiệp là loại quạt dùng động cơ điện công suất lớn (thường từ 0,37 kW đến vài chục kW) để tạo dòng không khí có lưu lượng và áp suất đủ lớn, nhằm đưa không khí, khói, bụi hoặc hơi mùi từ một không gian ra ngoài hoặc vào một hệ thống xử lý. Khác với quạt dân dụng chỉ cần "có gió", quạt công nghiệp được thiết kế theo hai thông số quan trọng nhất là lưu lượng (m³/h) và cột áp (Pa hoặc mmH₂O), đồng thời phải chạy bền bỉ nhiều giờ liên tục trong môi trường nóng, bụi, ẩm hoặc có hóa chất.
Trong thực tế, cụm từ "quạt hút công nghiệp" được dùng khá rộng. Người ta gọi quạt hút vuông gắn tường trong xưởng may là quạt hút công nghiệp, quạt ly tâm trên mái nhà hàng cũng là quạt hút công nghiệp, và quạt đặt sau túi lọc bụi của xưởng gỗ cũng vậy. Điểm chung là chúng đều tạo ra chênh lệch áp suất để kéo không khí khỏi một vị trí. Điểm khác nhau nằm ở kiểu cánh, mức áp suất, vật liệu và cách lắp.
2. Cấu tạo cơ bản của một quạt hút công nghiệp
Dù hình dáng rất khác nhau, hầu hết quạt hút công nghiệp đều có các bộ phận sau:
- Động cơ (motor): thường là motor điện 3 pha 380V cho công suất từ 1,5 kW trở lên, motor 1 pha 220V cho quạt nhỏ. Motor có cấp bảo vệ (IP) và cấp cách điện (thường là cấp F) phù hợp với môi trường làm việc.
- Cánh quạt (guồng cánh): là bộ phận trực tiếp tạo dòng khí. Cánh hướng trục giống cánh quạt bàn cỡ lớn, cánh ly tâm có dạng bánh xe với nhiều lá cánh xếp quanh trục. Vật liệu cánh có thể là thép sơn tĩnh điện, inox, nhôm, thép chống mài mòn hoặc nhựa composite.
- Vỏ quạt: với quạt hướng trục là ống trụ hoặc khung vuông; với quạt ly tâm là vỏ xoắn ốc (vỏ ốc) giúp gom dòng khí và chuyển động năng thành áp suất.
- Bộ truyền động: cánh có thể gắn thẳng vào trục motor (truyền động trực tiếp) hoặc nối qua puli và dây curoa (truyền động gián tiếp). Truyền động curoa cho phép đặt motor ra ngoài dòng khí nóng, dầu mỡ hoặc bụi.
- Khung, đế và phụ kiện: chân đế, lò xo hoặc cao su giảm chấn, lưới bảo vệ, cửa chớp (lá sách) tự đóng, mặt bích nối ống mềm.
Hiểu cấu tạo giúp bạn đọc đúng bảng thông số và biết phải hỏi nhà cung cấp những gì: motor hãng nào, cấp IP bao nhiêu, cánh làm bằng gì, dày bao nhiêu, đã cân bằng động chưa.
Cấu tạo quạt hút công nghiệp: khung, động cơ, cánh, puly, dây curoa, lá chớp
3. Phân loại quạt hút công nghiệp theo kiểu cánh
3.1. Quạt hút hướng trục
Ở quạt hướng trục, không khí đi vào và đi ra song song với trục quay. Loại này cho lưu lượng lớn, cột áp thấp đến trung bình, giá thành hợp lý và lắp đặt đơn giản. Đây là lựa chọn quen thuộc cho thông gió nhà xưởng, hút khí nóng, quạt hút gắn tường, quạt hút mái và quạt kết hợp tấm làm mát. Các dạng phổ biến gồm quạt hút vuông khung tôn mạ kẽm, quạt hướng trục tròn vỏ thép và quạt hút nối ống.
Nhược điểm của quạt hướng trục là khi đường ống dài, có nhiều co, có bộ lọc thì lưu lượng sụt mạnh. Vì vậy quạt hướng trục hợp với không gian thông thoáng, ít trở lực. Bạn có thể tham khảo thêm các mẫu quạt hướng trục công nghiệp.
3.2. Quạt hút ly tâm
Ở quạt ly tâm, không khí đi vào theo hướng trục rồi bị cánh văng ra theo hướng vuông góc, gom lại trong vỏ ốc và thoát ra cửa xả. Loại này tạo được cột áp cao, nên phù hợp với hệ thống có đường ống dài, nhiều nhánh, có thiết bị lọc như hệ thống hút bụi, hút khói bếp, hút khí thải và hút khói hành lang. Quạt ly tâm cũng có nhiều kiểu cánh: cánh cong về trước (lưu lượng lớn, áp vừa), cánh thẳng hướng kính (chịu bụi tốt, ít bám), cánh cong về sau (hiệu suất cao, tiết kiệm điện).
Các dòng quạt ly tâm hay gặp trên thị trường được gọi theo mã như 4-72, 9-19, 9-26. Xem thêm tại danh mục quạt ly tâm công nghiệp.
3.3. Quạt hút dòng chéo (mixed flow) và quạt hút nối ống inline
Quạt dòng chéo là dạng trung gian giữa hướng trục và ly tâm, cho cột áp cao hơn quạt hướng trục nhưng vẫn gọn, thường dùng cho thông gió tầng hầm, nhà vệ sinh tập trung, hút khí qua ống dài vừa phải. Quạt inline lắp thẳng trên đường ống tròn, tiện cho các công trình có trần thấp.
4. Phân loại theo ứng dụng
Với người mua, cách phân loại theo ứng dụng thường dễ hiểu hơn. Dưới đây là các nhóm chính và yêu cầu riêng của từng nhóm.
4.1. Quạt hút bụi
Dùng trong hệ thống hút bụi xưởng gỗ, xưởng mài, xưởng xi măng, thức ăn chăn nuôi, dệt may. Quạt phải có cột áp cao để thắng trở lực của chụp hút, đường ống, cyclone, túi vải. Cánh cần dày, chống mài mòn và được cân bằng động kỹ vì bụi bám làm lệch tâm. Thông thường dùng quạt ly tâm cao áp. Chi tiết có trong bài về nguyên lý hoạt động của quạt hút bụi công nghiệp.
4.2. Quạt hút khói hành lang và quạt tăng áp (PCCC)
Đây là quạt thuộc hệ thống phòng cháy chữa cháy của tòa nhà, chung cư, tầng hầm, trung tâm thương mại. Quạt hút khói phải hoạt động được trong khói nóng ở nhiệt độ cao trong một thời gian quy định, motor đặt ngoài dòng khí hoặc là loại motor chịu nhiệt, và phải qua kiểm định phương tiện PCCC theo quy định. Quạt tăng áp cầu thang thì ngược lại, thổi khí sạch vào buồng thang để khói không tràn vào lối thoát nạn.
4.3. Quạt hút khói bếp
Dùng cho bếp nhà hàng, khách sạn, bếp ăn công nghiệp, căng tin. Khí hút có nhiệt độ cao, nhiều hơi dầu mỡ, nên thường chọn quạt ly tâm truyền động curoa với motor đặt ngoài dòng khí, kết hợp chụp hút có phin lọc mỡ, có thể thêm hộp tiêu âm và bộ lọc tĩnh điện nếu xả ra khu dân cư.
4.4. Quạt hút mùi, hút khí độc
Dùng cho khu vệ sinh công cộng, xưởng sơn, xưởng hóa chất, phòng thí nghiệm, trại chăn nuôi, khu xử lý rác. Điểm cần lưu ý là vật liệu: khí có tính axit, kiềm hoặc dung môi ăn mòn thép thường rất nhanh, nên quạt làm bằng inox 304/316 hoặc nhựa composite FRP, PP. Với dung môi dễ cháy, cần motor phòng nổ.
4.5. Quạt hút thông gió làm mát
Đây là nhóm phổ biến nhất trong nhà xưởng may mặc, giày da, cơ khí, kho hàng, trang trại. Quạt hút hướng trục lắp trên tường hoặc mái để đẩy khí nóng ra ngoài, tạo áp âm kéo gió mát từ cửa hoặc từ tấm làm mát vào. Khi kết hợp đúng với tấm làm mát cooling pad, nhiệt độ trong xưởng có thể giảm đáng kể so với ngoài trời vào những ngày khô nóng.
5. Các thông số kỹ thuật cần đọc hiểu
| Thông số | Đơn vị | Ý nghĩa thực tế |
|---|---|---|
| Lưu lượng (Q) | m³/h | Lượng không khí quạt đẩy được trong một giờ. Quyết định khả năng thay khí, làm mát, hút bụi. |
| Cột áp (H hoặc P) | Pa, mmH₂O | Khả năng thắng trở lực của ống, co, lọc. 1 mmH₂O xấp xỉ 9,81 Pa. |
| Công suất motor | kW, HP | Điện năng tiêu thụ. 1 HP xấp xỉ 0,746 kW. |
| Tốc độ quay | vòng/phút | Ảnh hưởng đến lưu lượng, áp và độ ồn. |
| Độ ồn | dB(A) | Quan trọng với khu dân cư, văn phòng, nhà hàng. |
| Nhiệt độ làm việc | °C | Quyết định chọn motor, vật liệu cánh và kiểu truyền động. |
Một lưu ý hay bị bỏ qua: lưu lượng ghi trên catalogue thường là lưu lượng tại cột áp bằng 0 (thổi tự do). Khi lắp vào hệ thống có ống và lọc, lưu lượng thực tế sẽ thấp hơn. Vì thế cần xem đường đặc tính của quạt và đối chiếu với tổng trở lực của hệ thống. Cách tính trở lực được trình bày trong bài cách tính cột áp quạt hút.
6. Quy trình chọn quạt hút công nghiệp đúng cách
- Xác định mục tiêu: làm mát, thay khí, hút bụi, hút khói, hút mùi hay PCCC. Mỗi mục tiêu dẫn đến một cách tính khác nhau.
- Khảo sát không gian và nguồn phát sinh: kích thước nhà xưởng, số người, số máy, vị trí phát sinh bụi hoặc khói, nhiệt độ khí cần hút.
- Tính lưu lượng cần thiết: theo số lần trao đổi không khí mỗi giờ (với thông gió) hoặc theo vận tốc tại miệng chụp hút (với hút bụi, hút khói bếp).
- Tính tổng trở lực hệ thống: ống thẳng, co, tê, chụp hút, lọc, cửa gió, chụp mái.
- Chọn loại quạt và kích thước: chọn điểm làm việc nằm trong vùng hiệu suất cao trên đường đặc tính, có dự phòng khoảng 10 đến 15 phần trăm.
- Chọn vật liệu và motor: theo nhiệt độ, độ ẩm, tính ăn mòn, nguy cơ cháy nổ.
- Tính đến vận hành: độ ồn, rung, khả năng lắp biến tần, vị trí bảo trì, nguồn điện 1 pha hay 3 pha.
7. Những sai lầm thường gặp khi mua quạt hút công nghiệp
- Chỉ nhìn công suất motor: hai quạt cùng 5,5 kW có thể chênh nhau rất xa về lưu lượng và cột áp tùy kiểu cánh và tốc độ.
- Dùng quạt hướng trục cho hệ thống ống dài có lọc: quạt chạy "gầm" nhưng ở miệng hút gần như không có lực.
- Lắp quạt hút mà không có đường cấp gió bù: nhà xưởng kín, quạt hút không ra được khí vì không có không khí đi vào thay thế, gây áp âm và lãng phí điện.
- Chọn vật liệu sai: quạt thép sơn thường đặt ở khu xi mạ, hóa chất sẽ mục nát chỉ sau vài tháng.
- Bỏ qua tiếng ồn: quạt đặt sát nhà dân hoặc văn phòng không có tiêu âm, giảm chấn dễ dẫn đến khiếu nại.
- Không tính chi phí điện dài hạn: quạt chạy 16 đến 24 giờ mỗi ngày, chênh lệch hiệu suất vài phần trăm cũng thành khoản tiền đáng kể sau một năm.
8. Lắp đặt và vận hành để quạt bền, chạy êm
Một quạt tốt nhưng lắp sai vẫn chạy kém. Một số nguyên tắc cơ bản:
- Đặt quạt trên đế vững, có giảm chấn lò xo hoặc cao su; nối với ống bằng khớp mềm để rung không truyền sang đường ống.
- Đoạn ống vào và ra quạt nên thẳng, tránh đặt co ngay sát miệng quạt vì sẽ làm dòng khí rối, giảm lưu lượng và tăng ồn.
- Kiểm tra chiều quay sau khi đấu điện. Quạt ly tâm quay ngược vẫn có gió nhưng lưu lượng giảm mạnh, rất dễ bị nhầm là quạt yếu.
- Lắp aptomat, khởi động từ và rơ le nhiệt đúng công suất; motor lớn nên dùng khởi động sao tam giác hoặc biến tần để giảm dòng khởi động.
- Với quạt gắn tường, cần có cửa chớp chống mưa tạt và lưới chắn chim, chuột.
9. Bảo trì định kỳ
Quạt hút công nghiệp nên được kiểm tra định kỳ hằng tháng hoặc theo số giờ chạy: vệ sinh cánh và vỏ, kiểm tra độ căng dây curoa, bơm mỡ hoặc thay ổ bi theo khuyến cáo, đo dòng điện so với dòng định mức, nghe tiếng ồn bất thường và kiểm tra rung. Với quạt hút bụi và hút khói bếp, việc vệ sinh cánh còn quan trọng hơn vì bụi và mỡ bám làm mất cân bằng, gây rung và hỏng ổ bi rất nhanh.
10. Nên chọn quạt hút công nghiệp ở đâu?
Ngoài giá, hãy ưu tiên đơn vị có khả năng khảo sát và tính toán trước khi báo giá, có xưởng sản xuất để điều chỉnh kích thước, vật liệu theo công trình, và có dịch vụ lắp đặt, bảo hành rõ ràng. Một đơn vị chỉ bán theo mã có sẵn thường không giải quyết được những công trình có điều kiện đặc biệt như khí nóng, hóa chất, đường ống dài.
Nextfan sản xuất trực tiếp quạt hướng trục, quạt ly tâm và quạt hút bụi, đồng thời thiết kế lắp đặt trọn gói hệ thống thông gió, hút bụi, làm mát nhà xưởng. Bạn có thể xem toàn bộ mẫu trong danh mục quạt hút công nghiệp hoặc gọi hotline 0913.834.085 để kỹ thuật tư vấn đúng loại cho công trình của bạn.
Tóm tắt
- Quạt hút công nghiệp được chọn theo hai thông số chính: lưu lượng và cột áp, không chỉ theo công suất motor.
- Quạt hướng trục hợp với thông gió, làm mát, ít trở lực; quạt ly tâm hợp với hệ thống ống dài, có lọc như hút bụi, hút khói bếp, hút khói hành lang.
- Mỗi ứng dụng có yêu cầu riêng về nhiệt độ, vật liệu, độ ồn và tiêu chuẩn (đặc biệt với quạt PCCC).
- Lắp đặt đúng, có cấp gió bù và bảo trì định kỳ quyết định tuổi thọ và hiệu quả của quạt.
Các bài tiếp theo trong chuỗi sẽ đi sâu vào từng ứng dụng: quạt hút khói hành lang, quạt hút bụi, quạt hút khói bếp, quạt hút mùi, thông gió làm mát, cách tính lưu lượng, so sánh quạt hướng trục và ly tâm, cách lắp quạt gắn tường và mái, cùng kinh nghiệm bảo trì, tiết kiệm điện.


Nhận xét
Đăng nhận xét