Mùa nắng, nhiệt độ trong nhiều nhà xưởng mái tôn có thể cao hơn ngoài trời vài độ. Công nhân mệt mỏi, năng suất giảm, máy móc dễ quá nhiệt, hàng hóa nhạy nhiệt bị ảnh hưởng. Lắp điều hòa cho cả xưởng thường quá tốn kém, nên giải pháp được dùng nhiều nhất là thông gió làm mát bằng quạt hút công nghiệp, có thể kết hợp tấm làm mát (cooling pad) để hạ nhiệt sâu hơn.
Thông gió làm mát nhà xưởng bằng quạt hút và tấm làm mát
Bài viết hướng dẫn cách tính lưu lượng, số lượng quạt, cách bố trí và những lỗi khiến xưởng vẫn nóng dù đã lắp quạt. Các mẫu quạt hút dùng cho thông gió có trong danh mục quạt hút công nghiệp của Nextfan.
1. Vì sao nhà xưởng nóng?
Nhiệt trong nhà xưởng đến từ nhiều nguồn cộng lại:
- Bức xạ mặt trời qua mái và tường: mái tôn không cách nhiệt hấp thụ nhiệt rất mạnh và tỏa xuống dưới.
- Máy móc và thiết bị: máy ép, máy may, lò sấy, máy nén khí, đèn chiếu sáng đều sinh nhiệt.
- Con người: mỗi người lao động cũng tỏa nhiệt và hơi ẩm, xưởng đông công nhân sẽ nóng và bí hơn.
- Không khí tù đọng: không có dòng khí lưu thông, khí nóng tích tụ ở phần trên nhà xưởng và dần lan xuống vùng làm việc.
Thông gió bằng quạt hút giải quyết trực tiếp nguyên nhân cuối và một phần các nguyên nhân còn lại: đưa liên tục khí nóng ra ngoài, thay bằng không khí bên ngoài mát hơn, đồng thời tạo gió thổi qua người lao động giúp cảm giác mát hơn.
2. Nguyên lý thông gió áp âm
Phương pháp phổ biến là thông gió áp âm: lắp quạt hút ở một đầu hoặc một phía nhà xưởng để đẩy không khí ra ngoài, phía đối diện để cửa lấy gió (cửa sổ, cửa cuốn, ô thoáng hoặc tấm làm mát). Khi quạt chạy, áp suất trong xưởng thấp hơn bên ngoài một chút, không khí ngoài trời bị kéo vào qua cửa lấy gió, chạy dọc xưởng và mang nhiệt ra ngoài qua quạt.
Ưu điểm của cách này là dòng gió chạy đều dọc xưởng, dễ kiểm soát hướng gió, chi phí đầu tư và vận hành thấp. Điều kiện để hiệu quả là xưởng phải tương đối kín ở những chỗ không mong muốn, để không khí đi vào đúng qua cửa lấy gió đã bố trí.
3. Tính lưu lượng thông gió
Lưu lượng cần thiết được tính theo số lần trao đổi không khí mỗi giờ:
Q (m³/h) = Dài × Rộng × Cao trung bình × n
Số lần trao đổi khí n phụ thuộc vào mức độ sinh nhiệt và mục tiêu làm mát. Trong thực tế thi công thông gió nhà xưởng ở Việt Nam, các mức thường được tham khảo là:
| Trường hợp | Số lần trao đổi khí tham khảo (lần/giờ) |
|---|---|
| Kho hàng, xưởng ít người, ít nguồn nhiệt | khoảng 10 đến 20 |
| Xưởng may, giày da, lắp ráp, đông công nhân | khoảng 20 đến 40 |
| Xưởng nhiều nguồn nhiệt (ép nhựa, đúc, sấy) | khoảng 40 đến 60 hoặc hơn |
| Hệ thống kết hợp tấm làm mát cooling pad | thường từ 40 lần trở lên để đạt vận tốc gió qua tấm hợp lý |
Đây là các mức tham khảo, cần điều chỉnh theo thực tế công trình và các tiêu chuẩn thiết kế thông gió áp dụng.
Ví dụ: nhà xưởng may dài 60 m, rộng 24 m, chiều cao trung bình 7 m có thể tích khoảng 10.080 m³. Chọn 30 lần trao đổi khí mỗi giờ, lưu lượng cần là khoảng 302.000 m³/h.
4. Tính số lượng quạt
Số quạt bằng tổng lưu lượng chia cho lưu lượng thực tế của một quạt khi làm việc:
N = Q / Q quạt
Cần lưu ý lưu lượng ghi trên catalogue thường đo ở điều kiện thổi tự do. Khi quạt làm việc trong xưởng có áp âm, đặc biệt khi kết hợp tấm làm mát (tấm có trở lực), lưu lượng thực tế giảm. Nên dùng lưu lượng tại cột áp làm việc dự kiến (ví dụ 20 đến 30 Pa với hệ cooling pad) trên đường đặc tính quạt.
Tiếp ví dụ trên: nếu dùng quạt hút vuông có lưu lượng thực tế khoảng 38.000 m³/h mỗi quạt tại áp làm việc, số quạt cần là 302.000 / 38.000 ≈ 8 quạt. Làm tròn lên và cân nhắc bố trí đối xứng, có thể chọn 8 đến 9 quạt tùy chiều rộng tường lắp đặt.
5. Tính diện tích tấm làm mát (nếu có)
Nếu kết hợp tấm làm mát, diện tích tấm được tính theo vận tốc gió đi qua tấm:
Diện tích tấm (m²) = Q (m³/h) / (3.600 × v)
Vận tốc qua tấm thường được chọn khoảng 1,5 đến 2,0 m/s tùy độ dày tấm và khuyến cáo của nhà sản xuất. Với Q = 302.000 m³/h và v = 1,8 m/s, diện tích tấm cần khoảng 46,6 m². Vận tốc qua tấm quá cao sẽ cuốn theo nước và giảm hiệu quả làm mát; quá thấp thì tấm bị thừa, tốn chi phí.
Hiệu quả hạ nhiệt của tấm làm mát phụ thuộc rất nhiều vào độ ẩm không khí ngoài trời: trời càng khô càng hạ nhiệt tốt, ngày nồm ẩm thì hiệu quả giảm. Tìm hiểu thêm về tấm làm mát cooling pad và máy làm mát công nghiệp cho các khu vực không thể làm kín xưởng.
Bố trí quạt hút đối diện tấm làm mát cooling pad
6. Bố trí quạt và cửa lấy gió
- Quạt và cửa lấy gió đặt ở hai đầu đối diện theo chiều dài xưởng để gió quét qua toàn bộ không gian. Với xưởng quá dài (trên khoảng 80 đến 100 m), có thể chia làm hai vùng hoặc đặt quạt ở giữa hút về hai phía.
- Chiều cao lắp quạt: thường đặt quạt ở độ cao vùng làm việc hoặc cao hơn một chút để gió đi qua người lao động; với xưởng rất cao có nhiều nhiệt tích tụ trên mái, có thể bổ sung quạt hút mái.
- Khoảng cách giữa các quạt nên đều để dòng gió đồng đều, tránh dồn quạt về một phía.
- Bịt kín các lỗ hở không mong muốn như khe mái, cửa phụ, ô thoáng gần quạt để không khí không "đi tắt" vào quạt.
- Tránh vật cản như kệ hàng cao, vách ngăn chắn ngang dòng gió.
- Phía ngoài quạt cần khoảng trống để khí thoát, không đặt sát tường nhà bên cạnh hoặc vật cản lớn.
7. Chọn loại quạt hút cho thông gió
Quạt hút vuông khung tôn (quạt hút công nghiệp gắn tường)
Đây là loại phổ biến nhất cho thông gió nhà xưởng và trang trại: lưu lượng lớn, cột áp thấp, tiêu thụ điện vừa phải, có cửa chớp tự đóng khi quạt dừng. Thường dùng motor truyền động curoa hoặc trực tiếp, cánh inox hoặc thép mạ.
Quạt hướng trục tròn
Dùng khi cần cột áp cao hơn một chút, lắp trên tường, mái hoặc nối ống ngắn. Phù hợp với khu vực có nguồn nhiệt cục bộ cần hút mạnh. Xem thêm quạt hướng trục công nghiệp.
Quạt hút mái
Đặt trên mái để hút khí nóng tích tụ ở phần trên nhà xưởng, hiệu quả với xưởng cao, nhiều nhiệt bức xạ từ mái, lò nung, lò sấy.
8. Những lỗi khiến xưởng vẫn nóng dù đã lắp quạt
- Thiếu cửa lấy gió: quạt hút mạnh nhưng không khí không vào được, áp âm lớn, lưu lượng thực tế thấp.
- Gió đi tắt: cửa lấy gió đặt quá gần quạt, gió vào rồi ra ngay mà không qua khu làm việc.
- Tính theo lưu lượng catalogue: số quạt thực tế không đủ khi có trở lực tấm làm mát, lưới chắn côn trùng.
- Mái tôn không cách nhiệt: nhiệt bức xạ từ mái quá lớn; nên kết hợp cách nhiệt mái, sơn chống nóng hoặc quạt hút mái.
- Tấm làm mát thiếu nước hoặc bám cặn: nước phân phối không đều, tấm khô cục bộ.
- Xưởng có nhiều cửa mở tùy ý: không kiểm soát được hướng gió.
9. Vận hành tiết kiệm điện
- Chia quạt thành nhiều nhóm, bật theo nhiệt độ trong ngày; sáng sớm và chiều tối có thể chạy ít quạt hơn.
- Dùng bộ điều khiển nhiệt độ tự động hoặc biến tần cho một số quạt.
- Vệ sinh cánh quạt, cửa chớp, lưới chắn định kỳ vì bụi bám làm giảm lưu lượng.
- Kiểm tra độ căng dây curoa với quạt truyền động curoa; curoa chùng làm quạt quay chậm, giảm gió mà vẫn tốn điện.
- Với hệ cooling pad, vận hành bơm nước theo nhiệt độ và độ ẩm, xả cặn định kỳ.
10. Kết luận
Thông gió làm mát bằng quạt hút công nghiệp là giải pháp chi phí hợp lý, hiệu quả rõ rệt cho đa số nhà xưởng. Để đạt kết quả tốt, cần tính đúng lưu lượng theo mức sinh nhiệt, dùng lưu lượng thực tế của quạt để tính số lượng, bố trí quạt và cửa lấy gió đối diện, làm kín xưởng và bảo trì đều đặn. Khi kết hợp tấm làm mát và cách nhiệt mái, nhiệt độ vùng làm việc có thể được cải thiện đáng kể.
Nếu bạn cần tính số quạt cho xưởng cụ thể, hãy xem các mẫu trong danh mục quạt hút công nghiệp hoặc gọi 0913.834.085, kỹ thuật Nextfan sẽ khảo sát và đề xuất phương án thông gió làm mát phù hợp.


Nhận xét
Đăng nhận xét